Auteur: John de Jager

Waarom proppen we ons vol met ongezond eten en hoe komt het dat we daar maar niet mee kunnen stoppen? Welkom in het nieuwe ‘eettijdperk’, waarin de meeste calorieën die we binnenkrijgen afkomstig zijn uit ultrabewerkt voedsel, voedsel dat industrieel wordt ontworpen en ons met behulp van misleidende marketing, geheime lobby’s en frauduleuze onderzoeken door voedselfabrikanten door de strot wordt geduwd.

Wat we eten wordt bepaald door het voedsel om ons heen, de prijs en hoe het op de markt wordt gebracht – en dat moet veranderen.

Het boek De voedselfuik

In De voedselfuik laat dr. Chris van Tulleken zien wat ultrabewerkt voedsel echt doet met ons lichaam, onze gezondheid, ons gewicht en de planeet. Te lang is ons verteld dat we ‘gewoon’ andere keuzes moeten maken, terwijl we in een tijdperk leven waarin ons dat vrijwel onmogelijk wordt gemaakt. Het is geen dieetboek, maar het zal wel leiden tot gewichtsverlies. Het is ook geen verhandeling over het milieu, maar zal de planeet wel helpen. Van Tulleken biedt perspectief en presenteert oplossingen. Hij doet dat op een toegankelijke manier met als rode draad het persoonlijke verslag van zijn ingewikkelde relatie met ultrabewerkt voedsel – als dokter en als vader.

Het begon met halvarine en margarine, maar inmiddels is naar schatting de helft van ons voedsel ‘sterk bewerkt’. Wetenschappers maken zich zorgen over dit voedsel, want het gaat samen met obesitas, hart- en vaatziekten en kanker.

Waarom zijn medische wetenschappers ongerust over sterk bewerkt voedsel?

Er verschijnen steeds meer onderzoeken in medische tijdschriften, waaruit blijkt dat het ongezond is om veel sterk bewerkte voeding te eten. The BMJ publiceerde  in 2019 bijvoorbeeld een groot Spaans onderzoek met bijna 20.000 deelnemers. Mensen die vier of meer ‘ultra’ bewerkte voedingsproducten per dag eten, lopen 62 procent meer risico op vroegtijdig overlijden. Een Frans onderzoek uit 2018 naar meer dan 100.000 deelnemers liet zien dat sterk bewerkt voedsel hand in hand gaat met het risico op kanker.  Alle reden om beter te onderzoeken waar dat nu door komt, zeggen de onderzoekers. Ligt het aan de voedingsstoffen, bepaalde hulpstoffen of de verpakkingen? Een onderzoek keek naar de emulgatoren in voeding, dat zijn stofjes die zorgen dat bijvoorbeeld sauzen niet gaan schiften. Bepaalde kunstmatige emulgatoren bleken samen te gaan met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Vandaar de ongerustheid. Maar hoe zit het nu precies? Dat weten we nog niet.

Wat is ‘sterk bewerkt’ voedsel?

Dat is al een lastige vraag. Want bijna al ons voedsel heeft wel enige bewerking gehad. Bakken, vermalen of mechanisch scheiden – zonder deze verwerkingen zouden we geen brood, kaas of tomatensaus kunnen eten. Bewerking zorgt ervoor dat voedsel eetbaar, verteerbaar, houdbaar, smakelijk, veilig en betaalbaar is.

Op de website van Gezondheidsnet is hierover een uitgebreider artikel te lezen. Daarnaast nog heel veel andere interessante artikelen over gezondheid.

Met moeite je bed uitkomen, een stijve rug na het autorijden of niet meer omhoog kunnen komen uit je stoel? Er gebeurt heel wat in het lichaam als we stijf zijn. We kunnen er wel iets aan doen om lekker soepel te blijven bewegen.

Met het klimmen der jaren wordt het lichaam sowieso minder flexibel. Dat heeft meerdere oorzaken. Door de natuurlijke veroudering van het lichaam worden de spieren, de gewrichten en ook het bindweefsel minder elastisch. Ook verandert de hormoonbalans en vernieuwen de cellen zich minder snel, waardoor er een langere hersteltijd is. Dit betekent overigens niet dat we automatisch stijver worden als we ouder worden. Onze leefstijl is ook van invloed; zo helpt het om gezond te eten. Wie zijn hele leven veel heeft bewogen, wordt een stuk soepeler oud. En dan is er nog de geluksfactor. Sommige mensen hebben van nature een flexibelere lichaamsbouw dan anderen. Genetische aanleg speelt een belangrijke rol bij hoe soepel of stijf je bent.

Op de website van Gezondheidsnet is over dit onderwerp een artikel te lezen.

Beweging kost energie, maar geeft ook energie. Wanneer je lichamelijk fit bent, werkt alles beter. De spijsvertering werkt efficiënter, de spieren zijn soepeler, het hart is gezonder en de bloedcirculatie is beter. Ook de milt, lever, longen en bloedvaten hebben er profijt van, evenals de geest. Het goede nieuws is dat je nooit te oud bent om met regelmatige lichaamsbeweging te beginnen. Zelfs negentig plussers hebben er nog baat bij.

Bronnen: gezondheidsnet.nl; thuisarts.nl; avogel.nl.

Wist je dat je hersenen je hele leven lang veranderen? Bijvoorbeeld wanneer je nieuwe dingen leert en jezelf uitdaagt. Op dat moment maken je hersenen nieuwe verbindingen of worden bestaande verbindingen sterker. Verbindingen die je niet gebruikt, worden verzwakt.

Het steeds veranderen van je hersenen heet plasticiteit
Het is belangrijk dat je hersenen dit kunnen. Dankzij deze plasticiteit lukt het ons om om te gaan met veranderingen in onze omgeving. Er zit geen leeftijdsgrens aan deze plasticiteit zit, dus ook na je 65e zijn je hersenen nog plastisch en maken ze nieuwe verbindingen aan. Je moet er dan alleen wat meer moeite voor doen. Hoe je ervoor zorgt dat je hersenen toch plastisch blijven?
Het belangrijkste is dat je af en toe het automatisme doorbreekt en dingen doet die nieuw voor je zijn. Doe eens een andere puzzel dan je gewend bent, loop een ander ommetje door je wijk (wandelgroep; walking&talking!) of leer een instrument bespelen in plaats van een avondje tv. Door eens iets anders te doen dan anders zorg je ervoor dat je hersenen nieuwe verbindingen aanmaken. Wordt de nieuwe activiteit weer een automatisme? Doorbreek dit dan opnieuw. Blijf op zoek naar uitdagingen en zorg voor afwisseling. Probeer eens een ander recept, leer een nieuwe taal of loop een andere route naar de supermarkt. Door iets anders dan anders te doen, zorg je dat je hersenen nieuwe verbindingen blijven aanmaken.

Goed voor je brein!
Deze toename in verbindingen zorgt namelijk voor meer ‘cognitieve reserve’. Dat is het vermogen om te kunnen compenseren voor schade in je hersenen. Zo kun je langer op hetzelfde niveau presteren. lets nieuws doen is trouwens niet alleen goed voor je hersenen zelf, maar ook voor je zelfvertrouwen. Door activiteiten te ondernemen die je hersenen uitdagen, bewijs je dat je in staat bent nieuwe dingen aan te leren. Daar ben je echt nooit te oud voor!

Bron: hersenstichting.nl/training

Lees ook eens de andere artikelen op hun website. Of zoek op onze website: hersenen.

U kent ze vast nog wel: de maatregelen om een griep- of coronabesmetting te voorkomen. Maar wat hebben we daarvan geleerd en hoe gaan we daar nu mee om? Gaan we bij verkoudheidsklachten wel of niet op visite bij mensen met een kwetsbare gezondheid? Gaan we onszelf vooraf testen? En wat wanneer u zelf een kwetsbare gezondheid heeft, wat doet u dan? Door antwoord te krijgen op deze vragen kan de Nederlandse Influenza Stichting de voorlichting aanpassen.

Prima adviezen
Op zichzelf zijn het prima adviezen, die passen bij de preventie van luchtweginfecties, zoals hoesten, niezen, keelpijn en een loop- of snotneus. en derhalve zijn ze niet alleen bruikbaar tegen corona, dat nog steeds rondwaart, maar ook tegen griep (influenza) en allerlei verkoudheidsvirussen.

Dokter Ted over de Winterfit-campagne

Passen we nog net zo goed op onze gezondheid als in de coronatijd, is nu de vraag. Dokter Ted van Essen (bekend van tv-omroep Max) benadrukt hoe belangrijk dit is en hoe waardevol uw antwoorden zijn. “We denken dat er bij het publiek veel onduidelijkheid bestaat over hoe je moet omgaan met luchtweginfecties. Destijds was het bijna een bevel om een zelftest te doen, thuis te blijven, handen te wassen, mondkapje te dragen en nu zou opeens niets meer nodig zijn. Onze bedoeling is om dat soort onduidelijkheden op te vullen met voorlichting vanuit zorgprofessionals”, legt hij uit. “De overheid heeft tijdens de pandemie geweldig veel aan voorlichting gedaan, maar dat gebeurt nu nauwelijks nog. Dat brengt de burger in verwarring en er ontstaat verschil van mening over wat wel en niet aan te raden is.”

Daarnaast is de ‘r’ alweer bijna in de maand, waardoor het extra belangrijk wordt om winterfit te blijven. “Nu het griepseizoen er weer aan komt, staan ziekteverwekkers onvermijdelijk voor de deur. Mensen met een kwetsbare gezondheid kunnen ernstig ziek worden van een luchtweginfectie als influenza, corona of het RS-virus, en mogelijk in het ziekenhuis belanden. Het is belangrijk te weten hoe we er nu voor staan, zodat we ons goed voor kunnen bereiden op het aankomende virusseizoen.”

Nationale Griepprikdag op 10 oktober 2023

Kwetsbare Nederlanders, zoals 60-plussers en mensen met een chronische aandoening of mindere weerstand, vormen een derde van de samenleving. De Nationale Influenza Stichting gaat de komende maanden aan de slag met de resultaten van het onderzoek. Met deze informatie kan de voorlichting over ernstige luchtweginfecties – veroorzaakt door een virus zoals corona, influenza of RS – zo goed mogelijk worden aangepast, om in de toekomst zoveel mogelijk infecties te voorkomen. Zo zal er op 10 oktober 2023 een Nationale Griepprikdag worden georganiseerd. Samen met medische experts op het gebied van griep en mensen met een kwetsbare gezondheid, zullen de zorg en Nederland worden geïnformeerd over de laatste stand van zaken. En over hoe u winterfit kunt zijn en blijven.

Doe mee aan het onderzoek

Het onderzoek vindt u op deze website. Het invullen duurt maximaal 10 minuten en uw anonimiteit is gegarandeerd. Meedoen kan tot 15 september 2023. De resultaten worden vanaf dinsdag 10 oktober 2023, de Nationale Griepprikdag, bekendgemaakt.

Over Winterfit
Winterfit is een initiatief van de Nederlandse Influenza Stichting om Nederland te beschermen tegen het komende griepseizoen.
Het najaar is de tijd om uzelf goed te beschermen en uw weerstand op peil te brengen, zodat u minder ziek wordt wanneer u een verkoudheid of luchtweginfectie krijgt.
Het merendeel van de mensen wordt niet heel erg ziek, maar kan wel een virus overdragen op anderen. Het is daarom belangrijk u te realiseren dat er een grote groep mensen is met een kwetsbare gezondheid die wel degelijk risico loopt op ernstige ziekte als een ziekenhuisopname.
Wat weten we ervan en hoe gaan we ermee om? Met de antwoorden uit het onderzoek kunnen we gericht informatie geven aan de zorg en Nederlanders, om goed voorbereid het griepseizoen tegemoet te gaan.

We willen anders, we moeten anders, we kúnnen anders, maar waar staan we nu?

In 2022 heeft minister Helder het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) gelanceerd, met als doel een toekomstbestendige ouderenzorg te realiseren. WOZO is geen traditioneel beleidsprogramma, maar een brede maatschappelijke beweging, waaraan een heel scala van partijen meedoet.
Het hoofddoel van WOZO is om de zorg en ondersteuning anders te organiseren, passend bij de veranderende voorkeuren van ouderen. Dit vraagt om een omslag in denken en handelen van (zorg)organisaties en medewerkers. Er zijn verschillende redenen waarom dit nodig is:

We willen anders. Ouderen hebben andere voorkeuren dan vroeger. De huidige manier van zorg en ondersteuning past niet meer bij deze tijd en zeker niet bij de toekomst. Dat vraagt om anders organiseren.
We moeten anders. Er is een tekort aan zorgverleners. Momenteel zijn er 70.000 openstaande vacatures in de zorg en in de komende jaren zal de vraag naar zorgverleners alleen maar toenemen.
We kunnen anders. Gelukkig zien we op veel plaatsen al dat het ook anders mogelijk is.

Groter verschil zorgvraag en zorgcapaciteit

‘Zoals we het nu doen in de ouderenzorg, is niet meer van deze tijd’. Een belangrijke uitdaging is de dubbele vergrijzing, waarbij zowel het aantal ouderen als de levensverwachting stijgt, terwijl het aantal mensen in de beroepsbevolking gelijk blijft. Dit leidt tot een groter verschil tussen de zorgvraag en de zorgcapaciteit. Een bijkomend effect van een ouder wordende bevolking is dat mantelzorgers ook steeds ouder worden, wat gevolgen heeft voor het overnemen van zorgtaken door mantelzorgers.

“Samen voorbereid zijn op een toekomst met waardigheid en trots voor de verpleegzorg. Daar helpt ‘Waardigheid en trots voor de toekomst’ bij. De voorkeuren van ouderen veranderen namelijk. Zij willen zo lang mogelijk zelfstandig zijn, regie houden op hun eigen leven en wonen op een plek waar ze zich thuis voelen. Daarnaast bestaat er een noodzaak voor anders georganiseerde zorg en ondersteuning door vergrijzing, toename van complexere zorgvragen en het groeiend personeelstekort. Er zijn al veel goede voorbeelden van deze nieuwe vormen van zorg en ondersteuning voor de toekomst. Deze verandering kunnen en moeten we versnellen.”

Verder lezen?

Reablement

Reablement is een manier van werken waarmee huplverleners ouderen helpen hun eigen leven te leiden. Zoals ze dat zelf willen.

We laten ons hierbij inspireren door het reablement gedachtegoed zoals dat op meerdere plekken in de wereld al wordt toegepast. Reablement is een manier van werken waarmee hulpverleners ouderen helpen hun eigen leven te leiden. Zoals ze dat zelf willen. Dit vraagt een andere houding van iedereen rondom de oudere: thuis, in de wijk en in het ziekenhuis. Het vraagt om heel goed te luisteren, waarbij je de vraag ziet door de ogen van de oudere. En dat je iemand ‘re-ablet’: iemand helpt zijn eigen leven te leiden.

• We nemen niet over wat mensen zelf kunnen
• We helpen mensen te herwinnen wat ze niet meer kunnen
• En we zorgen samen voor een oplossing voor dat wat overblijft

Hoogleraar ouderengeneeskunde Rudi Westendorp (een van de directeuren van de Vereniging Reable Nederland) ziet in deze andere manier van werken een oplossing om de ouderenzorg in Nederland meer passend en beter houdbaar te maken. Reablement is al meer dan 20 jaar een begrip in verschillende landen, waaronder Australië, Nieuw-Zeeland, Canada en de Scandinavische landen.

‘Denemarken is de voorloper in Europa op gebied van reablement en heeft als enige land (sinds 2015) reablement wettelijk verankerd in het zorgsysteem voor de langdurige ouderenzorg (secties 84 en 140 van de zorgwet). Dit houdt in dat iedere oudere recht heeft op de ‘service’ reablement. De verankering in de wet wordt vooral gezien als versterking van het urgentiebesef tot verandering en het benadrukken welke normen en waarden centraal staan in de zorgverlening voor ouderen.’

‘De effecten van het interventieprogramma zijn positief. De methode vergroot het levensgeluk bij ouderen en is minder duur dan reguliere zorg. Ruim 60 procent van de Denen die deelneemt aan het interventieprogramma doet na maximaal drie maanden geen beroep op zorginzet. Daarnaast blijkt dat zorgmedewerkers hun werk veel interessanter vinden. Ze hebben het gevoel persoonsgerichter te werken, hebben meer contact met collega’s en de medewerkerstevredenheid is gestegen. Eerder bestond onder zorgverleners de wens om zorg beter te integreren, nu geven zij aan dat dit daadwerkelijk gewaarborgd is sinds de implementatie van reablement.’

Bron: Een goede dag op eigen kracht. Andersson, Elffers & Felix. Utrecht 2022:pg 18.