Het grote verhaal van Apeldoorn

Apeldoorn kent een rijke geschiedenis die de stad, de omliggende dorpen en de natuurlijke omgeving haar identiteit geeft. De geschiedenis is tot op de dag van vandaag voelbaar en merkbaar in verhalen, archieven en het landschap, op locaties, bij objecten, gebouwen en historische figuren. Om de rijkdom en inspiratie uit het verleden ook in het heden een plek te geven, is Het grote verhaal van Apeldoorn in historische thema’s en verhaallijnen samengebracht.

Het grote verhaal van Apeldoorn vertelt over de stad en regio waarin we wonen, vanaf het moment dat de eerste mensen het gebied bezochten en zich vestigden tot nu. Van de eerste jagers en boeren, de opkomst van de ijzerindustrie tot beken, sprengen en papiermolens. En van de vestiging van het koninklijk huis in Apeldoorn tot de ontwikkeling van dorp naar stad. De website brengt de geschiedenis in beeld en nodigt inwoners van Apeldoorn, leerlingen, liefhebbers en (amateur)historici uit online een bijdrage te leveren. Zo is Het grote verhaal van Apeldoorn een levend verhaal van en voor ons allemaal. 

Verder lezen?

IJzerwinning op de Veluwe

De Veluwe als ijzerproductiecentrum met uitgebreide mijnbouw

In de vroege Middeleeuwen werd op de Veluwe op grote schaal ijzer gewonnen. Op verschillende plekken in het landschap zijn nog stille getuigen te vinden van deze ijzerindustrie. Archeologen lokaliseerden de afgelopen decennia bijvoorbeeld ijzerkuilen, houtskoolmeilers en slakkenhopen.

De Veluwe is in de vroege middeleeuwen het belangrijkste ijzerproductiecentrum van Noordwest Europa geweest. Geschat wordt dat op de Veluwe in enkele eeuwen tijd in totaal ruim vijftig miljoen kilo ijzer is geproduceerd. Toch is dit feit vrij onbekend. Recent is deze vroege Veluwse industrie opnieuw onderzocht. Hieruit is onder meer naar voren gekomen dat de periode waarin de ijzerproductie plaatsvond, waarschijnlijk langer is dan aanvankelijk werd aangenomen. Archeologen denken nu dat er ijzer werd geproduceerd van de vijfde tot de twaalfde eeuw na Christus. 

Ook zijn er veel meer vindplaatsen die met deze ijzerindustrie in verband kunnen worden gebracht en lijkt het gebied en de intensiteit van de productie veel groter dan gedacht. Waarom deze bloeiende industrie later is ingestort, is niet helemaal duidelijk.

Interessant is een nieuwe techniek die door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) is ontwikkeld om de herkomst van ijzer te kunnen bepalen. Hiervoor wordt de chemische samenstelling van ijzeren objecten vergeleken met zogeheten slakkenhopen, een bijzondere benaming voor het industriële afval dat na het winnen van de ijzer in het landschap achterbleef. Aan de hand hiervan heeft men onder meer aannemelijk kunnen maken dat de beroemde ‘sikkel van moerman’, die in 1956 in het Apeldoornse Orderbos werd gevonden door archeoloog Jaap Moerman, in de omgeving van Apeldoorn is gemaakt. Moerman vermoedde dit altijd al, maar bewijs hiervoor kon tot voor kort nooit geleverd worden.

Klapperstenen zijn bolvormige of eivormige ijzerconcreties van 1-15 centimeter doorsnede die in concentraties voorkomen in bepaalde stuwwallagen van de Veluwe. Ze bestaan uit een gladde of ruwe mantel van dunne laagjes van de mineralen limoniet of goethiet met een hoog ijzergehalte rond een kern van klei, leem en sideriet met een lager ijzergehalte. Door droogte kromp in de loop van de eeuwen vaak de kern, waardoor deze los kwam van de mantel. Hierdoor maken de stenen een klapperend geluid wanneer je deze heen en weer schudt. Geologen zijn het niet helemaal eens over de precieze vorming van deze klapperstenen: sommigen denken dat deze al ver vóór het meevoeren met het landijs in pleistocene rivierafzettingen zijn ontstaan, anderen denken dat ze pas na opstuwing
zijn ontstaan als gevolg van indalend grondwater in het Veluwemassief.

Dat juist op de Veluwe op grote schaal ijzer werd geproduceerd is niet zo verwonderlijk. In dit gebied waren veel klapperstenen te vinden waaruit ijzer gewonnen kon worden. Daarnaast bood de bosrijke omgeving voldoende mogelijkheden voor de productie van houtskool, benodigd als brandstof voor de ijzeroventjes. Deze ijzeroventjes, benodigd om de ijzer uit te smelten, konden overigens steeds maar één keer gebruikt worden, waardoor ook veel leem afgegraven moest worden om steeds nieuwe ovens te kunnen maken.

IJzerkuilen waaruit klapperstenen werden gedolven en slakkenhopen waar het afval werd gedumpt: op de Veluwe liggen nog steeds de zichtbare resten die het verhaal vertellen van de grootschalige vroegmiddeleeuwse ijzerproductie. Een verhaal dat in de vorige eeuw uitgebreid is geschreven, maar dat door nieuwe gegevens uit de afgelopen jaren aan herziening toe is.

Bronnen: Vroege Vogels; Historiek; Academia; Universiteit van Groningen

Fris je verkeerskennis op

Het verkeer wordt drukker en er komen nieuwe vervoermiddelen en regels bij. Iedere weggebruiker – van voetganger tot automobilist – krijgt hiermee te maken. Is jouw verkeerskennis en -gedrag nog helemaal up-to-date?
Test het en fris je kennis op met de VVN Opfriscursus! Dat kan online, op locatie of met een opfrisquiz.

Verkeersregels veranderen, wegen worden drukker en er verschijnen nieuwe vervoersmiddelen in het straatbeeld. Het is voor iedere weggebruiker belangrijk om up-to-date te blijven. Test uw kennis eenvoudig en snel. Al meer dan 1 miljoen bezoekers gingen u voor.

Al van jongs af aan neem je elke dag deel aan het verkeer. Je hebt al jarenlang je rijbewijs en je hebt intussen al heel wat kilometers afgelegd. Kortom: je hebt veel verkeerservaring. Maar, wanneer heb je je voor het laatst verdiept in de verkeersregels en jouw verkeersgedrag? Voor veel mensen is dat al lang geleden. Met de VVN Opfriscursus Auto helpt Veilig Verkeer Nederland je hierbij.

Van een korte online quiz tot een gezellige bijeenkomst onder begeleiding van een trainer. Hoe ga je om met ouder worden en blijven fietsen?
We willen allemaal zo lang mogelijk blijven fietsen. Wanneer je ouder wordt, kun je ervaren dat het verkeer drukker en ingewikkelder wordt. Ook fysiek gaan de jaren tellen, waardoor de impact bij een val groter is dan bij jongere fietsers. Hoe ga je daar goed mee om? Wat zijn mogelijke oplossingen? In de VVN Opfriscursus Fiets ‘Het Nieuwe Fietsen‘ komt dat allemaal aan bod. Deze cursus sluit aan bij het programma Doortrappen van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Rijden met een scootmobiel kan even wennen zijn. Op een scootmobiel kom je andere obstakels en situaties tegen dan wanneer je loopt of fietst. Wil je meer weten over het veilig bedienen van een scootmobiel? We helpen je graag met de VVN Opfriscursus Scootmobiel, die wij samen met Ergotherapie Nederland hebben ontwikkeld.
De scootmobiel is voor veel mensen een uitkomst. Maar rijden met een scootmobiel in het soms drukke verkeer is zo makkelijk nog niet. Speciaal voor jou is er de VVN Opfriscursus Scootmobiel

Iedereen veilig over straat. Dat is waar we het voor doen. Wij helpen mensen en organisaties om zelf, heel makkelijk, een bijdrage te leveren om het verkeer veiliger te maken.
Veilig Verkeer Nederland is dé maatschappelijke organisatie die – al meer dan 90 jaar – werkt aan verkeersveiligheid in Nederland. Wij zorgen ervoor dat mensen zich bewust zijn van het feit dat iedereen verkeersdeelnemer is en dat iedereen makkelijk een steentje kan bijdragen aan een veiliger verkeer. Dat kan bijvoorbeeld door je als vrijwilliger in te zetten, door ons werk te steunen met een donatie en natuurlijk door je als verkeersdeelnemer veilig te gedragen.

Samen op pad? Zo gaat de mantelzorger gratis mee

Gaat u als mantelzorger wel eens mee naar het ziekenhuis? Of doet u samen boodschappen met de persoon voor wie u zorgt of onderneemt u samen weleens iets leuks? Dan hoeft u de reis- of parkeerkosten niet altijd zelf te betalen. Dit zijn de mogelijkheden.

Als de persoon voor wie u zorgt niet zonder persoonlijke begeleiding met het openbaar vervoer kan reizen, kunt u een OV-begeleiderskaart aanvragen. Dat kan bijvoorbeeld als iemand slecht ziet, in een rolstoel zit of door een psychische aandoening niet zelf kan reizen. Met de OV-begeleiderskaart reist u gratis mee in de trein, de bus, de metro, de tram of de deeltaxi. Op de website Argonaut.nl vindt u informatie en een aanvraagformulier.

Heeft de persoon met wie u reist een Wmo-vervoerspas? Dan kunt u samen gebruik maken van de Regiotaxi of deeltaxi. Soms reist u als mantelzorger gratis mee, soms betaalt u een bedrag per kilometer. U kunt gratis meereizen als de persoon voor wie u zorgt een Wmo-vervoerspas heeft met gratis ‘medische begeleiding’. De gemeente bepaalt of iemand daarvoor in aanmerking komt. Zonder zo’n pas kunt u in de meeste gevallen ook mee, maar dan betaalt u een klein bedrag, meestal hetzelfde lage Wmo-tarief als de houder van de Wmo-vervoerspas.

De Regiotaxi is bedoeld voor ritten korter dan 25 kilometer. Voor langere ritten is er Valys, taxivervoer voor de langere afstand. Iemand die reist met Valys mag één begeleider gratis meenemen.

Woont de persoon voor wie u zorgt in een buurt met betaald parkeren? In veel gemeenten kunt u als mantelzorger een gratis parkeervergunning krijgen. Daarmee kunt u op een vastgesteld aantal dagen per jaar parkeren in de buurt van het adres waar u hulp geeft. Zo kunt u op bezoek gaan en even een ommetje maken of samen boodschappen doen, zonder dat het u parkeergeld kost. U vraagt de vergunning aan op naam van de persoon voor wie u zorgt. Meestal geldt als voorwaarde dat de persoon voor wie u zorgt hulp vanuit de Wlz of de Wmo krijgt. Vraag dit na bij de gemeente.

Met een gehandicaptenparkeerkaart kunt u op speciale plaatsen parkeren, zodat u minder ver hoeft te lopen naar bijvoorbeeld de winkel of de ingang van het ziekenhuis. Als iemand vanwege een handicap zelf niet kan rijden, kan hij of zij een Passagierskaart aanvragen. U kunt dan als mantelzorger op een gehandicaptenparkeerplaats gaan staan als deze persoon in uw auto meereist. De persoon voor wie u zorgt kan de Passagierskaart aanvragen bij uw gemeente.

In sommige gevallen vergoedt de zorgverzekering reiskosten. Als de persoon voor wie u zorgt niet zonder begeleiding kan reizen, worden ook de reiskosten van de begeleider vergoed. In bijzondere gevallen kan de zorgverzekeraar de kosten van twee begeleiders vergoeden. Vraag ernaar bij de zorgverzekeraar van de persoon voor wie u zorgt.

Bent u mantelzorger en heeft u een bijstandsuitkering? En merkt u dat u sommige uitstapjes niet maakt, omdat de kosten van trein, bus of auto te hoog zijn? Vraag dan bij uw gemeente of u in aanmerking komt voor bijzondere bijstand. Dit is een uitkering waarmee u extra en bijzondere kosten kunt betalen.

Publicatie van 3-01-2022; gewijzigd: 31-01-2024

Kerstpakket bij wandelgroep

Op vrijdag 15 december hebben wij onze deelnemers kunnen verrassen met een kerstpakket. Normaal ontvang je als senioren bijna nooit meer een kerstpakket en daarom wilden we het dit een keer mogelijk maken.
Vorig jaar december ontstond plotseling dit idee om volgend jaar eens een kerstpakket te verstrekken. Geen gewoon kerstpakket, zoals die vaak wordt gegeven, eerder een klein beetje alternatief. Maar een idee is nog geen pakket. Daar zit het nodige denkwerk aan vast.

Wat stoppen we er in? Wat gaat het kosten? Hoe krijgen we het allemaal voor elkaar: inkopen, verzamelen, vullen, inpakken, vervoeren. Veel werk voor een kleine groep mensen. Als we het eens zien als aftrap voor ons 10-jarig bestaan? Ja, waarom niet. Als wij het een goed idee vinden, doen we het en dat vonden we. En dat bleek ook vandaag wel.

In de laatste weken uitgezocht wat er wel of niet in de doos past en hebben dit uitgeprobeerd. Daarna een deel zelf gehaald en een deel besteld. Dan blijkt ook nog dat een artikel niet meer geleverd wordt en moet er een alternatief gevonden worden.

Afgelopen week begonnen door een rolcontainer bij de supermarkt met artikelen op te halen. Gepland was om dit in drie ochtenden allemaal samen te stellen. Maar veel handen maken licht werk en waren we in twee ochtenden klaar. Vrijdagochtend is het grootste deel in een aantal auto’s naar Het Kristal gebracht. Begeleiders bedankt voor jullie inzet! En ja, dan zit je een aantal dagen tussen alle spullen, de rotzooi en zijn onze kliko’s aardig gevuld met verpakkingsmateriaal…

Om een idee te geven wat er allemaal is gebeurd de afgelopen week volgen hieronder een aantal foto’s van al het werk dat is verzet. Zoals altijd graag gedaan en is het samen mogelijk gemaakt. Hieruit blijkt maar weer waar een groep enthousiaste mensen toe in staat is. Dat geeft ons een heel positief en warm gevoel, nog vòòr de kerstdagen!

Opinieonderzoek verduurzamen woning

Wat weten Nederlanders over de aangekondigde regel voor verwarmingsinstallaties en hoe kijken zij aan tegen de verduurzamingsopgave? I&O Research deed in opdracht van Natuur & Milieu een opinieonderzoek naar de motivaties en belemmeringen die mensen ervaren rondom het verduurzamen van hun woning. Specifiek welke kennis ze hebben van de regel om bij vervanging van de cv-ketel na 2026 in ieder geval een hybride warmtepomp te installeren.

Per 2026 wordt de (hybride) warmtepomp de nieuwe norm voor verwarmingsinstallaties. Dit betekent dat wanneer de cv-ketel aan vervanging toe is, er minimaal een hybride warmtepomp voor in de plaats komt. Deze regel heeft een aantal uitzonderingen: 

  • het geldt niet voor appartementen en monumentale woningen; 
  • de warmtepomp moet binnen 7 jaar terug te verdienen zijn; 
  • de warmtepomp moet kunnen voldoen aan geluidseisen; 
  • en het geldt niet voor woningen die binnen 10 jaar worden aangesloten op een collectieve warmte-oplossing, zoals een warmtenet. 

Dit onderzoek is een vervolg op het onderzoek van oktober 2022, waarin ook naar de motivaties en belemmeringen is gekeken. Maar in het nieuwe onderzoek deden ongeveer drie keer zoveel deelnemers mee en is specifiek geselecteerd op Nederlanders met bepaalde woonsituaties (huur, koop met vve en koop zonder vve). Het nieuwe onderzoek is dus geen representatief opinieonderzoek naar alle Nederlanders, zoals het vorige onderzoek, maar een verdieping om deze drie groepen bewoners beter te begrijpen. 

Meer informatie?

Het succes van 9,5 jaar

Afgelopen 7 september was het 9,5 jaar geleden dat de wandelgroep begon. Op vrijdag 15 september hebben wij dit een klein beetje gevierd met een lunch voor de wandelaars. Met een deelname van 32 wandelaars hebben we dit samen mogelijk gemaakt en konden we dit onze deelnemers gratis aanbieden. Met recht kunnen we stellen dat onze vrijwilligers er veel voor gedaan hebben. Al met al een hechte groep.

We begonnen deze vrijdagochtend om 10.00 uur met koffie of thee en uiteraard met een koekje. Een welkomstwoord voor alle aanwezigen en felicitaties dat we dit samen kunnen doen. Daarna werd, zoals elke vrijdag, gewoon gewandeld in drie groepen door de wijk en Park Zuidbroek.

Rond 11.30 uur werden alle groepen terug verwacht en iedereen was op tijd terug. De tafels waren gereed gemaakt voor de lunch en een deel stond al op tafel. Op de aangegeven tijd werd door snackbar Family uit de wijk de bestelde kroketten gebracht. Hiermee kon de lunch beginnen en de deelnemers lieten het broodje kroket best smaken. Ook aan drinken was uiteraard gedacht en kon met kiezen verschillende sapjes, diverse broodjes en een fruithapje toe.

Na afloop kon men de kalebassen, die als versiering op de tafels stonden, mee naar huis nemen. Als we iets extra’s doen, gaan we nooit met legen handen naar huis. Ook de nog overgebleven broodjes konden meegenomen worden, wie daar belangstelling voor had. Papieren zakken waren voorhanden.

Na afloop werd iedereen bedankt voor zijn aanwezigheid en werden de vrijwiligers bedankt door de aanwezige wandelaars. Dat vele handen licht werk maken, hebben we kunnen zien. Alles was snel weer opgeruimd en de huiskamer werd weer netjes achtergelaten. Iedereen, wandelaars en vrijwilligers, bedankt voor alles wat we samen doen!

Een mooie ochtend waar iedereen spontaan en met een goed gevoel op kan terugkijken. Wij kijken al vooruit naar de feestdagen en ook naar ons 10-jarig bestaan op 1 maart 2024!

tafels huiskamer
Versierde tafels voor de lunch.

Op het afgeschermde gedeelte van onze website zijn voor de wandelaars meer foto’s te vinden. Hiervoor is wel een wachtwoord nodig. Mocht je het wachtwoord niet meer weten, stuur even een e-mail of whatsapp-je en je krijgt het opnieuw.

Seniorisme, iets nieuws?

Seniorisme omvat stereotypen, vooroordelen en discriminatie op grond van leeftijd in relatie tot anderen én ons (toekomstige) zelf.

Van jongs af aan worden we blootgesteld aan negatieve op/misvattingen over veroudering. Zo zouden alle ouderen saai, traag en slechthorend worden, gaan dementeren en de samenleving vooral tot last zijn. Deze vooroordelen en stereotypen nemen we onopgemerkt in ons op. Ze beïnvloeden daarmee onze gedachtes en gevoelens en zelfs ons gedrag ten opzichte van (andere) ouderen en ons eigen verouderingsproces. Met alle gevolgen van dien.

Seniorisme beperkt de kans op een lang, gezond en gelukkig leven

Meer dan 1 op de 3 senioren is wel eens slachtoffer geweest van seniorisme. We worden voortdurend geconfronteerd met vooroordelen en stereotypen over ouderen (bijv. aftakeling, afhankelijkheid). Daardoor worden zulke boodschappen opongemerkt deel van ons eigen denken en zullen we ons gedrag hier onbewust op aanpassen. Wie ouderdom sterk associeert met eenzaamheid, heeft verhoogde kans later zelf eenzaam te worden.

Ja, ouderdom komt vaak met (enkele) gebreken, maar geen twee mensen worden op dezelfde manier oud en veel veranderingen kun je zelf sturen.

Meer informatie?