Leestijd: 4 minuten
Eenzaamheid is je niet verbonden voelen. Je mist een hechte, emotionele band met anderen. Of je hebt minder contact met andere mensen dan je wenst. Eenzaamheid is een persoonlijke ervaring. Veelal is het een verborgen probleem. Anderen kunnen moeilijk van buitenaf zien of je je eenzaam voelt.
Alleen zijn of je eenzaam voelen is niet hetzelfde. Wel valt het vaak samen. Als je alleen bent, heb je niemand om je heen. Wanneer iemand geen of nauwelijks sociale contacten heeft, spreken we van sociaal isolement.
“Eenzaamheid is het subjectief ervaren van een onplezierig of ontoelaatbaar gemis aan (kwaliteit van) bepaalde sociale relaties. Het kan zijn dat het aantal contacten dat men heeft met andere mensen geringer is dan men wenst. Het kan ook zijn dat de kwaliteit van de gerealiseerde relaties achterblijft bij de wensen.” Prof. De Jong Gierveld.
Wat eenzaamheid is, hoe het voelt en wat het met je doet is voor iedereen anders. De een heeft meer betekenisvolle relaties of een groter sociaal netwerk nodig dan de ander. Het is niet aan mensen te zien of zij zich eenzaam voelen. Er wordt weinig over gepraat. Het kan voelen als eigen falen als je eenzaam bent. Daarom is het goed om scherp te zijn op signalen die kunnen wijzen op eenzaamheid. Samen kunnen we eenzaamheid wél bespreekbaar maken en er zo ook wat aan doen.
Je hoort wel eens over verschillende soorten eenzaamheid. Het belangrijkste onderscheid dat wordt gemaakt, is tussen sociale eenzaamheid en emotionele eenzaamheid. Daarbij gaat het respectievelijk om het aantal contacten en de kwaliteit van de contacten. Het kan ook samengaan.
Bij sociale eenzaamheid gaat het vooral om het ontbreken van contacten met mensen waarmee iemand bepaalde gemeenschappelijke kenmerken deelt, zoals vrienden, kennissen of collega’s. Terwijl emotionele eenzaamheid optreedt op als iemand een hechte, intieme band mist met één andere persoon, meestal de levenspartner of direct familielid. Maar kan ook ontstaan wanneer je bijvoorbeeld als mantelzorger niet meer toekomt aan je eigen dingen. Bijna geen tijd meer hebt om iets voor jezelf te kunnen doen. Dat is ook emotionele eenzaamheid.
Sociaal netwerk
Iedereen heeft een sociaal netwerk. Gedurende je leven bouw je een heel netwerk op van familie, vrienden, buurtgenoten, collega’s, kennissen of mensen die je bijvoorbeeld kent via de sportclub. Mensen die ‘hallo’ zeggen op straat. Deze groep mensen vormt jouw sociaal netwerk.
Je sociale netwerk is veranderlijk. Grote levensveranderingen zoals een echtscheiding, verhuizing, het verlies van je baan, een verandering van studie of verlies van mobiliteit hebben grote invloed op je netwerk. Sommige relaties verwateren en vallen weg, anderen blijven of worden juist sterker. Een buurvrouw wordt bijvoorbeeld een vriendin en sommige jeugdvrienden verhuizen en verdwijnen uit je leven. Zeker als je ouder wordt, herkennen we dit allemaal. Het opbouwen van een sterk en stabiel sociaal netwerk is erg belangrijk bij het omgaan met grote veranderingen.
Je sociale netwerk is op zijn sterkst wanneer het bestaat uit verschillende type contacten en relaties. Je versterkt je sociaal konvooi door contacten warm te houden en oude contacten weer aan te halen. Niet alle contacten die je hebt, zijn even hecht of betekenisvol. De een staat dichter bij je dan een ander. Een afwisselend netwerk van verschillende type contacten is een goede buffer tegen eenzaamheid. En juist in tijden dat je het moeilijk hebt, is een sterk sociaal netwerk belangrijk, zeker op oudere leeftijd. Op de momenten dat het nodig is, geef jij steun aan hen en zij aan jou. Er is sprake van wederkerigheid en dat is een fijne situatie voor de ander en jou. Ook daarin kunnen we als wandelgroep iets betekenen.
Wandelen als sociale activiteit
Wandelen is een prima manier om andere mensen te ontmoeten. Voor veel mensen is die eerste stap een drempel (onze wandelgroep!). Vaak is het het onbekende wat iemand tegenhoudt om contacten te leggen met vreemden of de onbekendheid van de verschillende mogelijkheden om mensen te ontmoeten. Ook de fysieke gezondheid of het hebben van ‘ geen tijd’ kan een belemmerende factor zijn om daadwerkelijk de (wandel)schoenen aan te trekken en naar buiten te gaan voor een wandeling. Het probleem: we denken te veel na. We zien al beren op de weg voordat we ergens aan beginnen. ‘Dat zal wel niets voor mij zijn’, of ‘ik kan niet zo ver lopen, dus ik ben een last voor een ander’ zijn gedachten die niet bepaald bijdragen de eerste stap te zetten.
Elke vorm van beweging is goed voor uw gezondheid, maar wandelen biedt nog veel andere voordelen. Het kent weinig drempels, want bijna iedereen kan het, het kan altijd en overal, het levert nauwelijks blessures op en is ook nog goedkoop. Omdat wandelen buiten plaatsvindt, valt er onderweg veel te beleven en samen met anderen is dat extra leuk. Daarom is wandelen in een groep gezellig en het verrijkt uw sociale leven! Je hebt altijd contact met andere mensen en geeft je weinig verplichtingen. Even er uit zijn is belangrijk voor iedereen en even kunnen praten met andere mensen, maakt niet uit waarover. Na afloop even gezellig napraten bij een kopje koffie of thee geeft je het idee om er even uit te zijn.
Om een verandering in het denken en in gedrag teweeg te brengen is moed nodig. Een gezonde dosis moed, die iedereen bezit. Het vraagt enkel een andere manier van denken. In plaats van denken in problemen vragen we je om te denken in kansen en mogelijkheden. Je zult zien dat de zon dan vanzelf gaat schijnen. Dat willen we toch eigenlijk allemaal?
Bronnen: www.eentegeneenzaamheid.nl; www.psyned.nl; www.wandel.nl
