Maand: oktober 2023

Waarom proppen we ons vol met ongezond eten en hoe komt het dat we daar maar niet mee kunnen stoppen? Welkom in het nieuwe ‘eettijdperk’, waarin de meeste calorieën die we binnenkrijgen afkomstig zijn uit ultrabewerkt voedsel, voedsel dat industrieel wordt ontworpen en ons met behulp van misleidende marketing, geheime lobby’s en frauduleuze onderzoeken door voedselfabrikanten door de strot wordt geduwd.

Wat we eten wordt bepaald door het voedsel om ons heen, de prijs en hoe het op de markt wordt gebracht – en dat moet veranderen.

Het boek De voedselfuik

In De voedselfuik laat dr. Chris van Tulleken zien wat ultrabewerkt voedsel echt doet met ons lichaam, onze gezondheid, ons gewicht en de planeet. Te lang is ons verteld dat we ‘gewoon’ andere keuzes moeten maken, terwijl we in een tijdperk leven waarin ons dat vrijwel onmogelijk wordt gemaakt. Het is geen dieetboek, maar het zal wel leiden tot gewichtsverlies. Het is ook geen verhandeling over het milieu, maar zal de planeet wel helpen. Van Tulleken biedt perspectief en presenteert oplossingen. Hij doet dat op een toegankelijke manier met als rode draad het persoonlijke verslag van zijn ingewikkelde relatie met ultrabewerkt voedsel – als dokter en als vader.

Het begon met halvarine en margarine, maar inmiddels is naar schatting de helft van ons voedsel ‘sterk bewerkt’. Wetenschappers maken zich zorgen over dit voedsel, want het gaat samen met obesitas, hart- en vaatziekten en kanker.

Waarom zijn medische wetenschappers ongerust over sterk bewerkt voedsel?

Er verschijnen steeds meer onderzoeken in medische tijdschriften, waaruit blijkt dat het ongezond is om veel sterk bewerkte voeding te eten. The BMJ publiceerde  in 2019 bijvoorbeeld een groot Spaans onderzoek met bijna 20.000 deelnemers. Mensen die vier of meer ‘ultra’ bewerkte voedingsproducten per dag eten, lopen 62 procent meer risico op vroegtijdig overlijden. Een Frans onderzoek uit 2018 naar meer dan 100.000 deelnemers liet zien dat sterk bewerkt voedsel hand in hand gaat met het risico op kanker.  Alle reden om beter te onderzoeken waar dat nu door komt, zeggen de onderzoekers. Ligt het aan de voedingsstoffen, bepaalde hulpstoffen of de verpakkingen? Een onderzoek keek naar de emulgatoren in voeding, dat zijn stofjes die zorgen dat bijvoorbeeld sauzen niet gaan schiften. Bepaalde kunstmatige emulgatoren bleken samen te gaan met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Vandaar de ongerustheid. Maar hoe zit het nu precies? Dat weten we nog niet.

Wat is ‘sterk bewerkt’ voedsel?

Dat is al een lastige vraag. Want bijna al ons voedsel heeft wel enige bewerking gehad. Bakken, vermalen of mechanisch scheiden – zonder deze verwerkingen zouden we geen brood, kaas of tomatensaus kunnen eten. Bewerking zorgt ervoor dat voedsel eetbaar, verteerbaar, houdbaar, smakelijk, veilig en betaalbaar is.

Op de website van Gezondheidsnet is hierover een uitgebreider artikel te lezen. Daarnaast nog heel veel andere interessante artikelen over gezondheid.

Met moeite je bed uitkomen, een stijve rug na het autorijden of niet meer omhoog kunnen komen uit je stoel? Er gebeurt heel wat in het lichaam als we stijf zijn. We kunnen er wel iets aan doen om lekker soepel te blijven bewegen.

Met het klimmen der jaren wordt het lichaam sowieso minder flexibel. Dat heeft meerdere oorzaken. Door de natuurlijke veroudering van het lichaam worden de spieren, de gewrichten en ook het bindweefsel minder elastisch. Ook verandert de hormoonbalans en vernieuwen de cellen zich minder snel, waardoor er een langere hersteltijd is. Dit betekent overigens niet dat we automatisch stijver worden als we ouder worden. Onze leefstijl is ook van invloed; zo helpt het om gezond te eten. Wie zijn hele leven veel heeft bewogen, wordt een stuk soepeler oud. En dan is er nog de geluksfactor. Sommige mensen hebben van nature een flexibelere lichaamsbouw dan anderen. Genetische aanleg speelt een belangrijke rol bij hoe soepel of stijf je bent.

Op de website van Gezondheidsnet is over dit onderwerp een artikel te lezen.

Beweging kost energie, maar geeft ook energie. Wanneer je lichamelijk fit bent, werkt alles beter. De spijsvertering werkt efficiënter, de spieren zijn soepeler, het hart is gezonder en de bloedcirculatie is beter. Ook de milt, lever, longen en bloedvaten hebben er profijt van, evenals de geest. Het goede nieuws is dat je nooit te oud bent om met regelmatige lichaamsbeweging te beginnen. Zelfs negentig plussers hebben er nog baat bij.

Bronnen: gezondheidsnet.nl; thuisarts.nl; avogel.nl.

Wist je dat je hersenen je hele leven lang veranderen? Bijvoorbeeld wanneer je nieuwe dingen leert en jezelf uitdaagt. Op dat moment maken je hersenen nieuwe verbindingen of worden bestaande verbindingen sterker. Verbindingen die je niet gebruikt, worden verzwakt.

Het steeds veranderen van je hersenen heet plasticiteit
Het is belangrijk dat je hersenen dit kunnen. Dankzij deze plasticiteit lukt het ons om om te gaan met veranderingen in onze omgeving. Er zit geen leeftijdsgrens aan deze plasticiteit zit, dus ook na je 65e zijn je hersenen nog plastisch en maken ze nieuwe verbindingen aan. Je moet er dan alleen wat meer moeite voor doen. Hoe je ervoor zorgt dat je hersenen toch plastisch blijven?
Het belangrijkste is dat je af en toe het automatisme doorbreekt en dingen doet die nieuw voor je zijn. Doe eens een andere puzzel dan je gewend bent, loop een ander ommetje door je wijk (wandelgroep; walking&talking!) of leer een instrument bespelen in plaats van een avondje tv. Door eens iets anders te doen dan anders zorg je ervoor dat je hersenen nieuwe verbindingen aanmaken. Wordt de nieuwe activiteit weer een automatisme? Doorbreek dit dan opnieuw. Blijf op zoek naar uitdagingen en zorg voor afwisseling. Probeer eens een ander recept, leer een nieuwe taal of loop een andere route naar de supermarkt. Door iets anders dan anders te doen, zorg je dat je hersenen nieuwe verbindingen blijven aanmaken.

Goed voor je brein!
Deze toename in verbindingen zorgt namelijk voor meer ‘cognitieve reserve’. Dat is het vermogen om te kunnen compenseren voor schade in je hersenen. Zo kun je langer op hetzelfde niveau presteren. lets nieuws doen is trouwens niet alleen goed voor je hersenen zelf, maar ook voor je zelfvertrouwen. Door activiteiten te ondernemen die je hersenen uitdagen, bewijs je dat je in staat bent nieuwe dingen aan te leren. Daar ben je echt nooit te oud voor!

Bron: hersenstichting.nl/training

Lees ook eens de andere artikelen op hun website. Of zoek op onze website: hersenen.