Blog: oktober 2026 / Leestijd: 3 minuten
Om 8.03 uur logt u in bij uw bank.
Om 8.17 uur probeert u een afspraak te maken bij de huisarts.
Om 8.31 uur krijgt u een verificatiecode die in de app nodig is.
Om 8.34 uur vraagt de app om een wachtwoord. Om bij die app te komen heeft u een pincode nodig. Die pincode staat ergens. U heeft hem namelijk veilig opgeborgen. Dat is het probleem met veilig. U kunt er zelf niet meer bij.
Om 8.36 uur bent u uw wachtwoord vergeten.
Om 8.39 uur vraagt de wachtwoordherstelprocedure om het antwoord op een geheime vraag die u twaalf jaar geleden heeft ingevuld.
Wat was de naam van uw eerste huisdier? U had nooit een huisdier.
Om 8.43 uur krijgt u een melding:
Het lijkt erop dat u hulp nodig heeft. Nee hoor. U bent zelfstandig. Dat is juist het probleem. Kijk. Daar hebben we het al.
U bent 74. U woont zelfstandig. U fietst elektrisch. U past op uw kleinkinderen, doet boodschappen, gaat naar yoga en op vrijdagmorgen wandelen.
Kortom: u redt zich prima. Tot u iets online moet regelen. Dan blijkt u ineens digitaal hulpbehoevend. “U kunt dit eenvoudig zelf regelen.” Dat is inmiddels de meest bedreigende zin in Nederland.
“Eenvoudig zelf regelen” betekent meestal: account aanmaken, wachtwoord bedenken, minimaal 8 tekens en met een hoofdletter, kleine letter, cijfer en een speciaal teken.
QR-code scannen, app downloaden, sms-code invoeren, opnieuw inloggen en… vervolgens ontdekken dat uw sessie is verlopen.
Soms moet u ook nog eerst bewijzen dat u een mens bent. Selecteer alle vakjes met verkeerslichten. U selecteert verkeerslichten. Probeer opnieuw. U selecteert opnieuw verkeerslichten. Probeer opnieuw. Blijkbaar heeft u een subtieler begrip van verkeerslichten dan de computer. U begint te twijfelen aan uzelf. Misschien was dat wel het doel.
Nederland noemt dat zelfredzaamheid. Een prachtig woord voor: “Zoek het lekker zelf uit.”
Vroeger belde u de huisarts. Nu opent u eerst een patiëntenportaal. Dat vraagt om DigiD. Maar DigiD vraagt om de DigiD-app. De DigiD-app vraagt om een pincode. De pincode vraagt om uw geheugen. Uw geheugen vraagt inmiddels om een rollator en is net snel als een slak.
En als u eindelijk bent ingelogd: Voor deze klacht kunt u ook onze digitale gezondheidscheck doen.
Natuurlijk. Waarom zou u nog met een dokter praten als u ook een algoritme kunt vertellen dat u al drie weken pijn heeft? De computer kent u immers beter dan uzelf. Hij weet waar u woont. Wanneer uw rijbewijs verloopt. Dat u gisteren om 14.17 uur naar steunkousen hebt gezocht. Maar of u misschien een longontsteking hebt? Dat moet u dan weer zelf beoordelen. Liefst via internet, en zo is de cirkel weer rond.
Ondertussen krijgt u dagelijks advies. Meer bewegen. Gezonder eten. Sociaal actief blijven. Nieuwe dingen leren. Digitaal vaardig blijven. Zorg voor voldoende slaap. Beperk stress. Blijf langer thuis wonen. Gebruik een slimme thermostaat. Installeer een personenalarm. Maak een account aan. Download de app. Bevestig uw e-mailadres. Vergeet uw wachtwoord niet.
Word vooral niet oud. Dat schijnt tegenwoordig nogal onhandig te zijn. Maar u hebt geluk.
De overheid heeft namelijk een oplossing. Eigen regie. Eigen regie betekent: U mag zelf bepalen wat u nodig heeft. Daarna bepaalt iemand anders of u het krijgt.
Dat is eigen regie. Nederlandse eigen regie. Democratisch uitgevoerd. Met DigiD.
En daar zit misschien wel de grap. We vragen voortdurend of u nog zelfstandig bent. Maar ondertussen maken we zelfstandig leven steeds ingewikkelder.
De bank wordt digitaal. De huisarts wordt digitaal. De overheid wordt digitaal. De supermarkt wordt zelfscan.
Ja, bij de supermarkt is het helemaal feest. “Wilt u de zelfscan gebruiken?” Nee. “Waarom niet?” Omdat ik graag een mens zie. Dat klinkt tegenwoordig bijna pervers.
U gaat naar de kassa. De medewerker zegt: “U kunt ook zelfscannen.” Ja. Dat weet ik. Dat is precies waarom ik hier sta.
Zelfs de parkeerautomaat werkt digitaal en de vuilcontainer heeft tegenwoordig een pasje. En u?
U wordt geacht digitaal mee te gaan. Want als het systeem ingewikkeld is en u kunt het niet volgen, ligt het blijkbaar aan u. Niet aan het systeem.
Dat noemen we vooruitgang. Gefeliciteerd. U bent zelfstandig!
Hier is uw app. Uw wachtwoord. Uw QR-code. En succes ermee.
En dan de vraag: wie bepaalt eigenlijk hoe zelfstandig u bent?
De krankzinnige wereld waarin we het zelfstandig noemen, terwijl we hem iedere dag een nieuw digitaal obstakel geven. De app is vernieuwd, wilt u zich opnieuw aanmelden?
Dat is de nieuwe zelfstandigheid. De digitale wereld houdt er helemaal geen rekening mee dat u ‘op leeftijd’ bent!
Ugchelen, oktober 2026
John de Jager
doddendaal@icloud.com