Pas op met tekenbeten!

Teken treft u overal aan, in uw tuin, in stadsparken en in gebieden als de Veluwe. De kans dat u op de Veluwe een teek oploopt is echter groter dan in uw tuin. De teek zit vooral op lage begroeiing, zoals grassen, bosbessenstruiken en jonge boompjes.
Een tekenbeet op zich is niet gevaarlijk, maar helaas kan de teek de ziekte van Lyme overbrengen. Dit is een vervelende ziekte die chronisch kan worden indien niet op tijd onderkend.

De beste methode om het risico op besmetting met de ziekte van Lyme te voorkomen is door mogelijk contact met de teek te vermijden, m.a.w. niet buiten de paden te lopen. Maar ook op de paden kunt u teken oplopen. Daarom blijft het noodzakelijk uzelf en eventueel uw kinderen na een boswandeling goed na te kijken op teken. Hoe eerder u een teek verwijdert, hoe kleiner de kans op besmetting met de ziekte van Lyme.

Hoe ziet een teek eruit?
Teken lijken op spinnetjes en kunnen erg klein zijn: 1 tot 3 millimeter. Een teek kan mensen bijten. De teek zuigt dan bloed op en zwelt op tot een donkerrood bolletje. Een vol­ gezogen teek kan een doorsnede van 1 centimeter hebben. De onvolwassen teek (nimf) is de belangrijkste overbrenger van de ziekte van Lyme. Nimfen zijn vaak moeilijk te zien omdat ze niet groter zijn dan een speldenkop.
Lees verder…..

Voorkomen is de eerste stap in bescherming

Met het mooie weer trekken we er massaal op uit. Maar we zijn niet de enige. Ook allerlei kriebelige beestjes komen vanuit hun schuilplaats tevoorschijn en kunnen ongemakken veroorzaken waar je niet op zit te wachten. Insecten zoals teken, muggen en de befaamde eikenprocessierups kunnen vervelende klachten zoals jeuk en een pijnlijke huid veroorzaken. In het ergste geval kun er zelfs een ziekte van krijgen. Dat is niet wat je wil. Jezelf goed beschermen tegen insecten is dus cruciaal. Voorkomen is immers beter dan genezen. Er zijn verschillende manieren om er voor te zorgen dat je veilig én zonder angst voor deze insecten de deur uit kan. Maar: hoe pak je het aan?
Lees verder…..

Voorjaar en de eikenprocessierups

De eikenprocessierups (Thaumethopea processionea) is de rups van een nachtvlinder. In de maanden mei, juni en juli zijn op veel eikenbomen in vrijwel heel Nederland behaarde rupsen te vinden. De rupsen gaan ’s nachts groepsgewijs – in processie – op zoek naar voedsel (eikenbladeren); vandaar de naam eikenprocessierups. Na contact met de microscopisch kleine, pijlvormige brandharen van deze rups kunnen klachten ontstaan zoals jeuk, huiduitslag, irritatie aan de ogen of aan de luchtwegen.

De eikenprocessierups is één van de diersoorten die geprofiteerd hebben van de geleidelijke verandering van ons klimaat. De rups is zijn opmars begonnen in het zuiden van Nederland, maar is inmiddels in alle provincies aanwezig. Sinds 1990 heeft Nederland te maken met rupsen van de eikenprocessievlinder. Eikenbomen met eikenprocessierupsen zijn te herkennen aan de specifieke nesten: dichte spinsels van vervellingshuidjes, uitwerpselen en brandharen. De plaag van de eikenprocessierups begon in Nederland met de ontdekking van enkele nesten in een wegbeplanting in het zuiden van Noord-Brabant. Sindsdien heeft de rups zich steeds verder naar het noorden toe uitgebreid.

De eikenprocessierups kan in hogere dichtheden een bedreiging vormen voor de menselijke gezondheid. De risico’s worden vooral veroorzaakt door de vrijkomende brandharen (half mei-juli) en bij de verdere verspreiding van deze brandharen door verwaaiing uit spinselnesten en van lege nesten (juli-september).

Particulieren wordt afgeraden met de rupsen zelf te bestrijden, vanwege de kans op verspreiding van brandhaartjes. Nesten kunnen eventueel met haarlak worden bespoten om de beestjes vast te plakken. De mogelijkheden voor het gebruik van bestrijdingsmiddelen zijn beperkt, omdat die schadelijk kunnen zijn voor andere insecten en vogels.

Eikenprocessierups (Luc Hoogenstein, commons.wikimedia.org)

Het ondersteunt hiermee professionals van regionale GGD Gemeentelijke Gezondheidsdienst Gemeentelijke Gezondheidsdiensten bij hun werk over de eikenprocessierups.

Wat moet je doen als je ermee in aanraking komt?
Het RIVM verzamelt kennis en informatie over de gezondheidseffecten van de eikenprocessierups en stelt die beschikbaar.

Het kennisplatform Processierups publiceert vanaf 2021 regelmatig een digitale nieuwsbrief over alle aspecten rond de rups. Van ecologie tot onderzoek en van nieuws tot achtergrondinformatie, bestemd voor beheerders, bestuurders en andere betrokkenen.
In de nieuwsbrief leest u over actuele ontwikkelingen op het gebied van beheersing, preventie en onderzoek. Deskundigen van het Kennisplatform werken daarbij samen met deskundigen van het kenniscentrum eikenprocessierups en elders en met professionals uit de provincies Brabant, Gelderland, Overijssel en Limburg. De nieuwsbrief wil juist aandacht besteden aan regionale oplossingen en inzichten, met als doel zo veel mogelijk anderen daarvan te laten profiteren.

Fietshelm verplicht op elektrische fiets?

Om het aantal fietsdoden terug te brengen, moet de fietshelm voor alle elektrische fietsers verplicht worden.

Dat schrijven het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving in een studie naar effecten van politieke maatregelen op autorijden, ov, milieu en verkeersveiligheid met de doorrekening van kosten en overheidsinvesteringen. Het plan werd overhandigd aan de regering, Tweede Kamer en politieke partijen in aanloop van de 2021-verkiezingen.

Om het gebruik van de fiets in het woon-werkverkeer te bevorderen, zijn volgens de effectenmeting van CPB en PBL veel meer faciliteiten nodig, zoals meer fietspaden en stallingen, en naadloze aansluitingen op het ov. Een opvallende overweging in het rapport is om de fietshelm verplicht te stellen voor iedereen tot 12 jaar en voor alle elektrische fietsen. 

Enkele Europese landen kennen reeds de verplichte fietshelm, zoals Finland, Spanje, Tsjechië en IJsland. Andere landen in Europa adviseren wel het gebruik van fietshelm maar stellen deze (nog) niet verplicht. Oudere fietsers dragen geen helm omdat ze dat niet gewoon zijn. ‘In Scandinavische landen is dat ondenkbaar. Daar dragen bijna alle fietsers uit die groep een helm.’

Fietshelm verplichting in Nederland? ja of nee?

In Nederland is niemand verplicht om een fietshelm te dragen. Alleen wanneer je op een snelle e-bike, de zogenaamde speed pedelec rijdt, ben je verplicht om een helm te dragen. En hoewel het aantoonbaar veiliger is om met een fietshelm op te fietsen, zie je niet of nauwelijks fietsers met een helm in Nederland. Het is natuurlijk ook ieders eigen verantwoordelijkheid om wel of geen helm te dragen op de fiets.

Ga je naar het buitenland op vakantie en wil je daar gaan fietsen? Dan gelden er mogelijk andere regels. In een aantal Europese landen geldt een helmplicht voor fietsers. Helaas verschillen de regels per land en soms zelfs per regio.

Fietshelm voorkomt 7500 gevallen van hoofd- en hersenletsel per jaar

Het dragen van een fietshelm kan zorgen voor een halvering van het aantal gevallen van hersentrauma na een valpartij met de fiets.

Dat heeft SEH-arts dr. Crispijn van den Brand becijferd in zijn proefschrift waarop hij op 24 maart jl. promoveerde aan het Erasmus MC. Van den Brand heeft zitting genomen in een denktank in oprichting die zich buigt over de vraag hoe fietsend Nederland kan worden verleid vaker een fietshelm op te zetten.

Het aantal gevallen van hoofd-hersenletsel is de afgelopen decennia enorm toegenomen, met name bij 65-plussers. Alleen al in de periode van 1998 tot 2012 nam het aantal hoofdtrauma’s bij senioren toe van 2270 tot 10274 per jaar. Het gaat om verschillende soorten hoofd- en hersenletsel: van een hersenschudding tot ernstig hersentrauma waarbij langdurige of blijvende schade optreedt.

Het jaar 2012 is al een poos geleden, erkent Van den Brand, ‘Maar er is geen enkele reden om aan te nemen dat de trends nu anders zijn. In deze cijfers is de opkomst van de elektrische fiets bijvoorbeeld nog nauwelijks meegerekend.’ De effectiviteit van een helm kan vermoedelijk nog verhoogd worden door strengere Europese eisen voor het testen van fietshelmen.

Ouderen blijven tot op hoge leeftijd actief, wonen langer thuis. Hoofd- en hersenletsel ontstaat vaak bij valpartijen rond het huis, én tijdens het fietsen. ‘Het verkeer is voor automobilisten veel veiliger geworden, maar voor fietsers niet. Sinds eind jaren 90 nam het aantal dodelijke ongevallen met auto’s af van meer dan 600 eind jaren 90 naar circa 200 de afgelopen jaren. Bij fietsers was dat aantal eind jaren 90 rond de 200. Dat is nu nog steeds rond de 200. Het CBS heeft berekend dat het aantal 70-plussers dat in het verkeer overleed, de afgelopen 20 jaar steeg met 68 procent.’

Zelf heb ik altijd gezegd (whk, red.) dat als het verplicht wordt om een helm te dragen op mijn e-bike, stop ik met fietsen. ‘Ik ga toch niet met een helm fietsen’. Maar sinds deze winter ben ik van mening veranderd. Dat niet alleen omdat ik er meer over gelezen heb, maar een valpartij heeft mij over de streep getrokken. Gelukkig niets ernstigs, maar wel een nadenk-momentje. Daarom denk even iets verder en gebruik een fietshelm op je elektrische fiets, misschien zelfs op een gewone fiets! Het verkeer wordt steeds drukker, vooral in de stad en ook op de recreatieve fietspaden. Fiets maar eens op een zonnige zondagmiddag over de Veluwe. Neem geen risico met je gezondheid ook al ben je dan op leeftijd, is het niet voor jezelf, dan voor je naaste familie. Schaf hem aan en zet hem op, die helm! Een investering meer dan waard.

Dag van de fietshelm

Op woensdag 20 april 2022 vindt de eerste Landelijke Dag van de Fietshelm plaats. Het doel van deze dag is om het belang van de fietshelm onder de aandacht te brengen bij jong en oud. De fietshelm verkleint het risico op hersenletsel met wel 60 procent en kan bij een ongeluk veel leed voorkomen, zeker bij kwetsbare fietsers zoals kinderen en (oudere) E-bikers. De Landelijke Dag van de Fietshelm 2022 is een initiatief van Artsen voor Veilig Fietsen in samenwerking met het HersenStrijd fonds en de Hersenstichting.

‘De fietshelm komt nog te weinig voor in het Nederlandse straatbeeld’, zegt dr. Marcel Aries, mede-initiatiefnemer en neuroloog/intensivist aan Maastricht UMC. ‘De fietshelm heeft in Nederland een slecht imago. Wij als fietsland denken dat we kunnen fietsen en een helm niet nodig hebben, maar de cijfers bewijzen het tegendeel. Wij als Artsen voor Veilig Fietsen vinden dat er verandering in moet komen en de verkeersveiligheid van fietsers moet verbeteren.’

Met meer zekerheid op de fiets

Bij het ouder worden merk je misschien dat je niet meer zo zeker op de fiets zit als voorheen. Veel senioren durven daarom niet meer te fietsen. Bijvoorbeeld omdat ze bang zijn hun evenwicht te verliezen. Met de tips in het artikel met meer zekerheid op de fiets kun je langer veilig fietsen.

Pasen 2022

Eerste en Tweede Paasdag worden dit jaar op zondag 17 en maandag 18 april gevierd. Pasen valt jaarlijks tussen 22 maart en 25 april op de eerste zondag (en maandag) na de volle maan na het begin van de lente. Pasen is niet elk jaar op dezelfde zondag, maar grof gezegd op de eerste zondag die volgt op de volle maan na het begin van de lente, maar geheel nauwkeurig is die definitie niet. De exacte datum van Pasen wordt berekend volgens de kerkelijke (christelijke) kalender.

Pesach

De precieze herkomst van het woord Pasen is niet helemaal met zekerheid te achterhalen. Vermoedelijk staat het in verband met het joodse feest ‘Pesach’. Met dit feest herdenken de Joden de Exodus uit Egypte en daarmee hun bevrijding van de slavernij. Pesach begint met de Sederavond, de avond van 14 nisan, en duurt zeven of acht dagen. Het feest gaat traditioneel gepaard met het slachten van een lam, het eten van ongezuurd brood en het drinken van wijn.
De oorsprong kan ook liggen in het Latijnse woord ’pascua’, dat weide betekent en op die manier zou verwijzen naar de lente. De Duitse en Engelse woorden voor Pasen –  respectievelijk Ostern en Easter – zouden bovendien te herleiden zijn tot de oud Germaanse godin van de vruchtbaarheid: Eostre.

Laatste Avondmaal

Volgens een aantal evangeliën vond het Laatste Avondmaal van Jezus plaats op een Sederavond aan het begin van Pesach. Ook zijn kruising de volgende dag en de wederopstanding drie dagen later, vonden nog plaats tijdens het Joodse feest. Op deze manier raakten het joodse Pesach en de dood van Christus direct met elkaar verbonden. Gaandeweg richtten de christenen zich echter steeds meer op het belang van de wederopstanding van Jezus en lieten zij de joodse aspecten van de Pesach achterwege. Tijdens het concilie van Nicea in 325 werd de viering van Pasen dan ook definitief losgekoppeld van het joodse feest. Beslist werd dat paaszondag voortaan ieder jaar gevierd zou worden op de zondag na de eerste volle maan van de lente. Op de donderdag ervoor, Witte Donderdag, wordt het Laatste Avondmaal herdacht. Op Goede Vrijdag wordt de kruisiging van Jezus herdacht.

Paaseieren

Toen het christendom zich vervolgens in de loop der eeuwen over Europa verspreidde, raakte het Pasen ook vermengd met een aantal heidense lentefeesten. Zo stamt de traditie van het paasei mogelijk af van de heidense overtuiging dat eieren symbool stonden voor de vruchtbaarheid en de geboorte van de lente. Onder andere in de Germaanse heilige-boom cultus was het gebruikelijk om de komst van de lente te vieren door eieren in de bomen te hangen. Er bestaat echter ook een meer praktische verklaring van de oorsprong van het paasei, die met name verband houdt met de periode van het Vasten. In die weken was het namelijk voor christenen verboden om vlees en zuivel te eten, en door velen werden eieren ook als zuivelproduct beschouwd. Omdat de kippen echter niet stopten met broeden, had men aan het einde van het Vasten zo’n overschot, dat het al snel traditie werd om met het begin van Pasen hardgekookte eieren te eten.

Paashaas

Met de opkomst van het protestantisme 16e eeuw verdween in grote delen van Noord-Europa de traditie van het gezamenlijk vasten. Omdat vele Duitse protestanten hun kinderen echter niet het genot van de paaseieren wilden onthouden, bedachten zij de paashaas, die de eieren op paaszondag voor hen verstopte. Zeer waarschijnlijk heeft de keuze voor dit dier ook zijn oorsprong in het heidendom, aangezien de haas al sinds de oudheid vanwege zijn vruchtbaarheid symbool stond voor het begin van de lente.

Paasvuur

Een paasvuur is een soort vreugdevuur dat als ritueel tijdens Pasen in delen van Europa wordt aangestoken. Hiervoor wordt hout verzameld en op een grote stapel gelegd, die soms tientallen meters hoog is. Als het duister invalt wordt het geheel aangestoken. Het spektakel trekt vaak veel toeschouwers en meestal is het een echt dorpsgebeuren.
De noordgrens van het gebied waarin dit volksgebruik plaatsvindt, loopt door Denemarken en de zuidgrens door Zwitserland en Oostenrijk. Het oosten van Nederland is de westgrens en de oostgrens loopt oostelijk van de Harz. Maar ook buiten dit gebied worden paasvuren ontstoken.
Het paasvuur is waarschijnlijk voor voorchristelijke origine (mogelijk uit de Oudsaksische godsdienst en de Germaanse mythologie of overgenomen van andere Indo-Europeanen), maar kreeg later na de kerstening een christelijke invulling als het licht van Pasen en teken van de Verrijzenis van de Zoon van God, het licht der wereld.

Bronnen: isgeschiedenis.nl en nl.wikipedia.org.